Tayfun KARATAŞ
Tayfun KARATAŞ

 FATSA FINDIK RAPORU
4 Haziran 2009 Perşsembe / 10:07:35

Fatsa Ticaret ve Sanayi Odası, Kardeniz Bölgesi’nin en önemli geçim kaynaklarının başında gelen fındık üretiminin düzenlenmesi ve fındık fiyatlarının belirlenmesi konusunda bir rapor hazırladı. Fındığın üreticisinin yüzünü güldürmesi için 4 yıl boyunca hem içeride hemde dışarıda fiyat istikrarının sağlanması gerektiği belirtilen raporda şu ifadelere yer verildi: Dünya fındık üretiminin %70-75'ini Türkiye karşılamaktadır. Böylesine Türkiye açısından önemli bir stratejik ürün olan fındık, son yıllarda arz fazlası nedeniyle istikrarlı bir fiyat çizgisi oluşturamamıştır. Üretim alanları hızlı bir şekilde artmakta buna paralel olarak dünya tüketimi aynı hızda artış göstermemektedir. Fındıkla ilgili tüm tarafların bir araya gelerek milli bir politika oluşturması artık kaçınılmaz olmaktadır. Üreticinin iflas etmesi fındık sektörünün iflası anlamına gelmektedir ki bir an önce radikal kararlar alınmalıdır.

Türkiye'de fındık yetiştiriciliği 'Eski Bölge' olarak bilinen Doğu Karadeniz bölgesinde başlamış ve buradan zamanla Samsun, Bolu, Düzce ve Sakarya gibi yörelere taşınmış, bu gün ekolojisinin dışında bir bölge olmuş ve bölgeye de 'Yeni Bölge' ismi verilmiştir.

1. Eski bölge 1'ci standart bölge, yeni bölgeye ise 2'ci standart bölge, diğer fındık yetiştiren yerlerde çerezlik bölge olarak isimlendirilmiştir.

2. Standart Bölge; Samsun, Düzce, Sakarya, Zonguldak, Kocaeli, Sinop, Kastamonu, Bartın ve Bolu illerini kapsamaktadır.

3. Çerezlik Bölge; Bursa, İstanbul, Denizli, Kütahya, Isparta, Konya, Bilecik, Elazığ, Çanakkale, İçel, Kayseri Kahramanmaraş, Tokat, Bingöl, Bitlis, Antalya, Van, Diyarbakır, Burdur ve benzeri illeri kapsamaktadır. Bu bölgede üretim, henüz ticari anlamda olmayıp çerezlik olarak yapılmaktadır.

1959 yılından 2008 yılına kadar 60 yılda eski bölgede üretim alanı %57, üretim miktarı ise %290 oranında artarken yeni bölgede üretim alanı %788 üretim miktarı ise %828 oranında artış göstermiştir.

Fındık üretim alanlarındaki son 25 yıllık artışı inceleyecek olursa Türkiye genelinde artış oranı %48,91'dir. Bu alan artışını bölgeler bazında değerlendirdiğimizde ise; Giresun bölgesi fındık tarımının yapıldığı en eski bölge olması ve yetiştirilebilecek her yerde fındığın tesis edilmesi nedeniyle alanda doyum noktasına ulaşıldığından alan artışı %1,0’de kalmıştır. Trabzon bölgesi son yıllarda dikim alanlarındaki artış durmakla birlikte 25 yıl içerisindeki artış %23,91’dir. Ordu bölgesi; iç ve yüksek kolda dikimler azda olsa yapılmakta olup alan artışı %68,12'dir. Akçakoca bölgesi; en fazla alan artışının olduğu bölge olup, gerek taban arazilerdeki, gerekse yüksek koldaki ormanlık alanlara yapılan dikimler devam etmekte olup artış miktarı %86,64'dür.
Fındık üretiminin en uygun alanlarda yapılmasını ve üretimin talepteki gelişmelere göre yönlendirilmesi amacıyla 1983 yılında 2844 sayılı ‘fındık üretiminin planlanması ve dikim anlarının belirlenmesi hakkında kanun’ yasalaşmış bu yasanın uygulama yönetmeliği ise 6 yıllık bir gecikme ile ancak 1989 yılında çıkartılmıştır. İşte asıl sorun buradan kaynaklanmaktadır. Fındık dikim sahalarının sınıflandırılmasına yönelik 1983 yılında kabul edilen 2844 sayılı kanununa rağmen, bu tariften sonra birinci standart bölgede fındık dikim sahalarındaki artış %13 seviyesinde, ikinci standart bölgesindeki artış ise %87 düzeyinde gerçekleşmiştir.

Son 10 yıldır bizzat gözlemlerimize göre, taban arazilerde yılda 3 kez ürün kaldırabilen Çarşamba, Hendek, Akyazı yörelerinde yoğun bir şekilde fındık dikimi sürmektedir. Aynı şekilde özellikle batı bölgesinde ormanlık alanlar fındık bahçelerine dönüştürülmektedir.

Yıllık 150-200 bin ton fındığın üretim fazlası olarak değerlendirildiği göz önüne alındığında üretin fazlalığı eski bölgede mi yoksa yeni bölgede mi ortaya çıktığı kolayca anlaşılacaktır.

Dünya fındık üretimine baktığımızda ortaya şu sonuçlar çıkmaktadır. Türkiye de dahil olmak üzere birçok ülkede üretim alanı genişlemeye devam etmektedir. Türkiye'nin fındıktaki tekelini kırmak için kimi ülkeler birkaç ülkede yeni dikimler finanse ederek desteklemektedir.

Türkiye’de dünya arz fazlalığını göz ardı ederek uzun vadeli bir plan yapamamakta yürürlükte olan kanuna rağmen alan genişlemesi devam etmektedir.

Eğimli arazilerde fındığın gübrelenmesi dip temizliği ilaçlanması gibi kültürel uygulamalar ile hasadı oldukça güç şartlarda yürütülmektedir. Aynı zamanda eğimli arazilerde fındık kökleri ile toprağa dalları ve yeşil aksamı ile çevre ve orman hayatına meyvesi ile de milli ekonomiye katkı sağlayan önemli bir sanayi ürünüdür.

Başka bir tarım kolunun yapılamayacağı bu topraklarda Ordulu, Giresunlu, Trabzonlu çiftçilerimiz fındık tarımı yaparken, bu toprakları da beklemekte korumakta asayişi de sağlamaktadır. Bu cefakar insanları ödüllendirmek gerekmez mi?

Bunun için mutlaka bölgeler arası farklı fiyat uygulamasına biran önce geçilmelidir ya da müdahale alımları arazinin eğimi göz önüne alınarak belirlenmelidir. Eğime bağlı olarak farklı destekleme fiyatları verilmeli eğim arttıkça destek miktarı belli oranda artan katsayılarla çarpılmalıdır.

Dolayısı ile tarım yapılamaz olarak kabul edilen eğimli arazileri işleyerek tarıma kazandırılan fındık üreticileri dolaylı olarak desteklenmiş olunacaktır. Bu bölge insanları bunu fazlasıyla hak etmektedirler.

Taban arazilerde fındık dikimi mutlaka durdurulmalıdır. Önlem alınmazsa arz-talep dengesi bozulmaya devam edecek fındık fiyatları günden güne düşerken ovalarda üretilen bir çok ürün zamanla ithal edilir duruma gelinecektir.

Eğimli batı bölgesine göre verimi düşük Ordu, Giresun, Trabzon illerinde fındığı karlı bulmayan üreticiler fındık tarımını terk ederek büyük şehirlere göçmeye devam edecek, köyler boşalacaktır. Doğu Karadeniz Bölgesi’nde köylerin boşalmasını engellemek, köylüleri bu topraklarda onaylamak için, ürettiği fındığa ek pirim verilmelidir.

İspanyada 1980’li yıllarda benzer problemler görülmüş köylüler şehirlere geçmeye başlamış bunu durdurmak ve köyde kalmayı teşvik amaçlı köylülere ispanya devleti maaş bağlamıştı.
Doğu Karadeniz bölgesinde durum iyimser gözükmemektedir.Fındığın en eski üretim bölgesi olan Giresun ve Ordu en fazla göç veren illerim ilk sıralarında yer almaktadır. Bu durumu iyi tahlil etmek gerekir.

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

1- Yıl içerisinde belirli adlar altında doğrudan yapılan desteklerin kaldırılarak bölgelerdeki uygun ürünlere destek verilmeli

2- 4 yıl boyunca hem içerde hem dışarıda belirli bir fiyat istikrarının sağlanması

3- Mahsul zamanından iki ay önce fındık fiyatlarının kamuoyuna duyurulması

4- 1.Standart Bölge ile 2.Standart Bölge arasındaki fiyatlandırma politikasında farklılık göstermeli.
1. Standart bölgede fındığın alternatifi yoktur. 2. Standart bölgede ise toprak verimliliği fındık haricinde diğer tarım ürünlerinin yetiştirilmesine uygundur. (Kanola, Ayçiçeği, Pirinç üretimi )

5- Yukarıda belirtilen amaçlara ulaşabilmek için en az dört yıllık fiyat politikası şu şekilde belirlenmelidir;

4 YIL x (4 TL+1.5TL)

4 TL her iki bölgede de TMO'nun uygulayacağı fiyattır.

1.5 TL 1.Standart Bölge'de (Ordu, Giresun, Trabzon) uygulanacak kilo başı devlet teşvik fiyatıdır. (1.Standart Bölge'de Devlet teşviğiyle beraber verilecek net miktar 5.5 TL'dir.)

a) TMO'nun ilk yıl için tüm bölgelerde fındık alım fiyatı 4 TL'dir. Daha sonraki yıllar için TEFE,TÜFE artışları baz alınarak fiyat artışı sağlanacaktır.

b) İlk yıl için Devletin 1. Standart Bölge'de (Ordu,Giresun, Trabzon) ödeyeceği teşvik fiyatı 4 TL'lik taban fiyatına ilaveten kilo başına 1.50 TL'dir.

Bu teşvik miktarı daha sonraki yıllar için TEFE, TÜFE artışları baz alınarak artırılacaktır.

c) Bu teşvik 1. Standart Bölge'de bulunan çiftçi kayıt sistemine dahil olan üreticilere verilecektir.
Üreticiler ürünlerini ister TMO'ya isterse de serbest piyasada bulunan tüccarlara verebilir ancak ürün teslimi karşılığında alacakları müstahsil makbuzları ile bu teşvikten yararlanacaklardır.

d) 1.Standart Bölgede fındık için düşünülen teşvik sistemine benzer bir teşvik sisteminin fındık dışındaki ürünler için 2. Standart Bölgede yetiştirilebilecek ürünlere verilmesi. (Örneğin: Terme'de pirincin desteklenmesi gibi)

Tayfun KARATAŞ
Fatsa Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı

Yazı Arşivi:
ODAMIZIN STRATEJİK PLANI HAZIR (Tayfun KARATAŞ)
RAMAZAN AYINIZ HAYIRLI OLSUN (Tayfun KARATAŞ)
TEŞVİK DEVAM EDECEK !! (Tayfun KARATAŞ)
“Sorumluluk Yüksek Rekolte Açıklayanlarındır” (Tayfun KARATAŞ)
YENİ TTK ' DA 6 BÜYÜK SIKINTI (Tayfun KARATAŞ)
HERKES BİR YERE BORÇLU (Fahri TANRIKULU)
TORBA YASA ÜZERİNE (Tayfun KARATAŞ)
LİMAN PROJESİNE SAHİP ÇIKILMALI (Fahri TANRIKULU)
KADIN GİRİŞİMCİLER DESTEKLENMELİDİR (Tayfun KARATAŞ)
KKTC TİCARİ İŞ GEZİSİ (Tayfun KARATAŞ)
ŞENLİĞİN ADI DOĞRU KONULMALI (Fahri TANRIKULU)
YENİ HİZMET BİNAMIZA BAŞLAYACAĞIZ (Tayfun KARATAŞ)
ÜNYE - FATSA EL ELE !! (Tayfun KARATAŞ)
EKONOMİYE ODAKLANMALI !!! (Tayfun KARATAŞ)
KRİZ EKONOMİYİ ALT ÜST ETMİŞTİR (Fahri TANRIKULU)
OLMASI GEREKEN YAPILDI (Tayfun KARATAŞ)
YENİ YILINIZ KUTLU OLSUN (Tayfun KARATAŞ)
TEŞEKKÜRLER FATSA (Tayfun KARATAŞ)
KURBAN BAYRAMINIZ KUTLU OLSUN (Tayfun KARATAŞ)
BAŞARILI BİR GİRİŞİMCİ KADININ HİKAYESİ SEMİNERİ (Tayfun KARATAŞ)
KÜRESEL KRİZ (Tayfun KARATAŞ)
İYİ BAYRAMLAR ... ! (Tayfun KARATAŞ)
YENİ TEŞVİK SİSTEMİ GÜZEL AMA !!! (Tayfun KARATAŞ)
1. KORGAN VERGİ ÖDÜL TÖRENİ (Tayfun KARATAŞ)
FATSA’NIN EKMEĞİNE SAHİP ÇIKALIM (Tayfun KARATAŞ)
FATSA FINDIK RAPORU (Tayfun KARATAŞ)
Fındık fiyatı ne olacak ? T.M.O. fındık alacak mı ? (Fahri TANRIKULU)
1.KUMRU VERGİ ÖDÜL TÖRENİ (Tayfun KARATAŞ)
Yeni Bir Dört Yıl Sizlerle (Tayfun KARATAŞ)
Ekonomik Sıkıntı ve Bankalar (Fahri TANRIKULU)
FINDIK FİYATLARI VE BEKLENTİLER (Fahri TANRIKULU)
YENİ SEZONDA FINDIĞIMIZ !!! (Fahri TANRIKULU)
2008 KAYIP YIL !!! (Fahri TANRIKULU)
FATSA - AYBASTI YOLUNA AİT TALEBİMİZ. (Fahri TANRIKULU)
Fatsa TSO plaket töreni konuşma metni (Fahri TANRIKULU)
Kurultay sonuçlarına sahip çıkalım (Fahri TANRIKULU)
Fatsa ve Fakülte (Fahri TANRIKULU)
Bir 4 yıl daha sizlerle (Fahri TANRIKULU)
İstihdamın Sürükleyicisi KOBİ'lerdir (Fahri TANRIKULU)
Kurultay Açılış Konuşması (Fahri TANRIKULU)

T.O.B.B Fatsa Belediyesi 19 Mayıs Üniversitesi Ordu Üniversitesi Türkiye
TurkceEN